Dört kavram, dört ayrı anlam
Bu dördü sık sık karıştırılır, ama size tanıdıkları haklar birbirinden çok farklıdır:
- Ücretsiz (free): Para ödemezsiniz. Bu, kullanım koşulu olmadığı anlamına gelmez — çoğu ücretsiz görselin de bir lisansı vardır.
- Telifsiz (royalty-free): Yanıltıcı bir terimdir. “Telif hakkı yok” demek değildir; “her kullanımda ayrıca bedel ödemezsiniz” demektir. Görselin sahibi hâlâ vardır ve koşullarını koyar.
- Kamu malı (public domain): Telif süresi dolmuş ya da hak sahibi haklarından tamamen vazgeçmiştir. Gerçekten serbesttir, ama sanıldığından çok daha az görsel bu kapsamdadır.
- Creative Commons: Bir lisans ailesidir. Bazı sürümleri atıf ister, bazıları ticari kullanımı yasaklar, bazıları değiştirmeyi engeller. “CC” görmek tek başına bilgi vermez, hangi CC olduğuna bakmak gerekir.
Bakılması gereken tek şey: lisans metni
Bir görselin nasıl kullanılabileceğini rozetler, site adları veya arama sonucundaki etiketler değil, o görselin lisans metni belirler. Aynı sitede bile görseller farklı koşullarla sunulabiliyor.
AlluneedStock'ta bu ayrım açıkça yapılır: ücretsiz görsellerin koşulları ile premium görsellerinki aynı sayfada, tek metinde yazılıdır.
Google görsellerden indirmek neden riskli?
Arama sonuçları bir görselin nereden geldiğini ve hangi koşullarla paylaşıldığını göstermez; yalnızca onu bir yerde bulur. Bir görselin binlerce sitede yer alıyor olması onu serbest yapmaz — çoğu zaman yalnızca çok kişinin aynı hatayı yaptığı anlamına gelir.
Sonuç, telif hakkı sahibinin gönderdiği bir uyarı veya tazminat talebi olabilir. Bu, özellikle görseli ticari bir işte kullandıysanız gerçek bir risktir.
Pratik kural
Görseli, lisansını okuyabildiğiniz bir kaynaktan alın ve o lisansı bir yere kaydedin. Yıllar sonra “bu görseli nereden almıştım?” sorusuna cevap verebilmek, işin en değerli kısmıdır.